باب الإحسان قال اللّه تعالى : هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ « 1 » . [ معناه ] قد ذكرنا في صدر الكتاب أنّ الإحسان اسم جامع نبويّ يجمع « 2 » ابواب الحقائق ؛ و هو « أن تعبد اللّه كأنّك تراه . » « 3 » بتحقيق كه ذكر كرده است در صدر كتاب آنكه در اين حديث اشارتى است جامعه از براى مذهب اين طايفه . و مراد به « ابواب حقايق » جميع ابوابى است كه مشتمل است بر آن ابواب اين كتاب ؛ پس به درستى كه اين ابواب حقايقى است كه متحقّق مىشود به او مذهب ايشان ؛ و به درستى كه جمع كرده است ابواب حقايق را معنى « احسان » . چرا كه او عبادات و معاملاتى است مبنيه بر مشاهده‌اى كه او معنى احسان است ؛ پس كسى كه بنا نكند عمل خود را بر اين معنى ، گشاده نمىشود از براى او باب وصول به مقصد و نمىرسد به لقاى موعود . و امّا استشهاد او به آيهء كريمه بر احسان به اين معنى ، پس او آن است كه عبد هرگاه عبادت كند خداى تعالى را حقّ عبادتش - مثل كسى كه فرموده است خداى تعالى در باب او كه : وَ مَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ « 4 » به مشاهده كردن او خداى تعالى را در رعايت حقوقش ، و اسلام وجه خود از براى او ، و قيام به طاعت او - جزا مىدهد او را خداى تعالى به نظر كردن به سوى او و مىبيند او را به

--> ( 1 ) . رحمن / 60 . ( 2 ) . اصل : مجمع . ( 3 ) . بحار الأنوار ، ج 67 ، ص 313 ؛ ج 69 ، ص 203 و 354 ؛ ج 70 ، ص 197 ؛ تفسير القمى ، ج 6 ، ص 144 ؛ سنن ابن ماجة ، ج 1 ، ص 24 ؛ سنن ترمذى ، ج 5 ، ص 7 ؛ صحيح بخارى ، ج 1 ، ص 19 ؛ صحيح مسلم ، ج 1 ، ص 37 و مسند احمد بن حنبل ، ج 1 ، ص 27 ، 51 . . . . ( 4 ) . نساء / 125 .